ΣΥΝΤΟΜΟ ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΥΝΤΟΜΟ ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΟΡΩΝ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ- ΠΗΓΗ

αφηγητής

«απών από την αφήγηση»: είναι ο αφηγητής ενός αφηγήματος σε τρίτο πρόσωπο

αφηγητής: υποκείμενο της αφήγησης

«αφηγητής πρωταγωνιστής»: είναι ο αυτοβιογραφικός αφηγητής

ενδοδιηγητικός αφηγητής: ο αφηγητής που βρίσκεται στην ιστορία και τα γεγονότα που διηγείται συνιστούν μετα-αφήγηση

εξωδιηγητικός αφηγητής: είναι επιφορτισμένος με την αφήγηση των γεγονότων που συνιστούν το κείμενο

ετεροδιηγητικός αφηγητής: δεν μετέχει στην ιστορία

ομοδιηγητικός αφηγητής: μετέχει είτε ως πρωταγωνιστής (αυτοδιηγητική αφήγηση) είτε ως αυτόπτης μάρτυρας

παντογνώστης – αφηγητής: είναι εκείνος ενός αφηγήματος με μηδενική εστίαση

αφήγηση

ανάληψη (flashback): πρόκειται για μια αναδρομή, από την αφήγηση σε γεγονότα που συνέβησαν στο παρελθόν της χρονικής στιγμής που βρίσκεται η αφηγούμενη ιστορία. Η αφήγηση δηλαδή διακόπτει τη ροή της ιστορίας για να επαναφέρει προηγούμενα γεγονότα

αναχρονία: κάθε ασυμφωνία μεταξύ χρόνου της ιστορίας και χρόνου της αφήγησης

αρχή in media res: η μη κοινή αρχή ιστορίας και αφήγησης

αφηγηματική γραμματική: ασχολείται με τη δόμηση του μύθου των ιστοριών και την ταξινόμηση των χαρακτήρων ως ρόλων. Σκοπός της δεν είναι να ερμηνεύσει το συγκεκριμένο κείμενο, αλλά να ανιχνεύσει και να απομονώσει ένα σύστημα το οποίο μέσω των τροποποιήσεων, εναλλαγών και μετασχηματισμών επιτρέπει αφ’ ενός τη δημιουργία άπειρου αριθμού αφηγηματικών κειμένων και αφετέρου την κατανόησή τους από τον αναγνώστη

αφήγηση με εξωτερική εστίαση: ο αφηγητής λέει λιγότερα απ’ ό,τι ξέρει ο ήρωας

αφήγηση με εσωτερική εστίαση: ο αφηγητής λέει μόνο ό,τι ξέρει κάποιος δεδομένος ήρωας

αφήγηση με μηδενική εστίαση ή μη εστιασμένη αφήγηση: ο αφηγητής γνωρίζει περισσότερα από τον ήρωα ή λέει περισσότερα απ’ όσα ξέρει οποιοσδήποτε από τους ήρωες

αφήγηση-περίληψη-διήγησις-εξιστόρηση: ο αφηγητής περιγράφει τι συνέβη με δικά του λόγια ή εκθέτει τα όσα σκέφτονται και αισθάνονται οι χαρακτήρες χωρίς άμεση παράθεση των λόγων τους

διακειμενικότητα: είναι το φαινόμενο της απορρόφησης ενός κειμένου από ένα άλλο (συνεχής διάλογος ανάμεσα στα κείμενα)

διήγηση: αναπαράσταση ενός συμβάντος ή μια σειράς συμβάντων, πραγματικών ή φανταστικών, διαμέσου του λόγου και πιο συγκεκριμένα του γραπτού λόγου (Genette)

εγκιβωτισμός: ένθεση ή εισαγωγή μιας άλλης διήγησης μέσα στην κύρια διήγηση

έκταση: η λεπτομερειακή περιγραφή μπορεί να κάνει το χρόνο ανάγνωσης μακρύτερο από το χρόνο του καθεαυτού γεγονότος

έλλειψις: παράλειψη μερικών χρονικών περιόδων, ασυνέχεια της αφήγησης, ασυνέχεια ανάμεσα στην ιστορία και τον αφηγηματικό λόγο

ιστορία: (το αφηγηματικό περιεχόμενο) το αντικείμενο της διήγησης, του ιστορήματος ή της υπόθεσης με την οποία ασχολείται η διήγηση. Το σύνολο των γεγονότων με τη χρονική και λογική τάξη που συνέβησαν ή θα μπορούσαν να είχαν συμβεί.

μίμηση-παρουσίαση-σκηνή: κατευθείαν παρουσίαση λόγων και πράξεων των χαρακτήρων της αφήγησης

μύθος: η τάξη των γεγονότων

οπτική γωνία: όρος που αναφέρεται σε όλες τις πλευρές της σχέσης του συγγραφέα με την ιστορία

παύση: ο χρόνος της ιστορίας σταματά, ενώ η εξιστόρηση συνεχίζεται

περίληψη ή σύνοψη: εδώ ο χρόνος ανάγνωσης μπορεί να είναι πολύ πιο σύντομος από τον πραγματικό χρόνο

πλοκή: η τάξη του λόγου

ποιητική: δεν επιζητά να κατονομάσει το νόημα, αλλά αποβλέπει στο να καταστήσει γνωστούς τους γενικούς νόμους που διέπουν τη γέννηση κάθε έργου (η Ποιητική του Αριστοτέλη δεν ήταν άλλο από μια θεωρία που αφορούσε τα χαρακτηριστικά ορισμένων τύπων λογοτεχνικού λόγου)

πρόληψη (flashforward): όταν ανακαλούμε εκ των προτέρων, κατά τη διάρκεια της αφήγησης, ένα γεγονός που στην ιστορία θα διαδραματιστεί αργότερα

προοπτική ή εστίαση: η κάθε ιστορία μας δίνεται μέσα από την οπτική γωνία κάποιου ή κάποιων, η οποία και καθορίζει την αφηγηματική προοπτική του κειμένου. Η αφηγηματική κατηγορία της εστίασης απαντά στο ερώτημα «ποιος βλέπει την ιστορία», και επομένως μέσα από ποιου τα μάτια τη μαθαίνουμε εμείς, οι αναγνώστες

τάξη ή σειρά: πρόκειται για τη σχέση μεταξύ της χρονικής διαδοχής των γεγονότων στην ιστορία και της διάταξής τους στο κείμενο

σκηνή: όταν ο χρόνος της αφήγησης (ΧΑ) είναι ίσος με τον χρόνο της ιστορίας (ΧΙ) (για παράδειγμα ο θεατρικός διάλογος ή ένας μονόλογος, που έχουν την ίδια διάρκεια όπως όταν θα εκφωνούνταν πραγματικά από το υποκείμενο)

συχνότητα: είναι η σχέση ανάμεσα στις φορές που ένα γεγονός εμφανίζεται στην ιστορία και τις φορές που αναφέρεται στο κείμενο

φωνή: αφηγηματική κατηγορία με την οποία εξετάζουμε το «ποιος μιλάει» δηλαδή με τη φωνή ποιου ακούμε την αφήγηση

χρόνος της αφήγησης: η ακολουθία των γλωσσικών σημείων που αναπαριστά τα γεγονότα αυτά

χρόνος της ιστορίας: είναι η φυσική διαδοχή των γεγονότων

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΠΗΓΩΝ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΦΗΓΗΣΗ – ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ (ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ)

·         Σημειώνονται με σύμβολο √ οι γνώσεις που πρέπει να θεωρούνται κατακτημένες και, ως είναι ευνόητο, αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο της υπό εξέταση ΘΕΩΡΙΑΣ. Οι λοιπές γνώσεις είναι περιφερειακές αλλά και ωφέλιμες, π.χ. όροι που αναδεικνύουν την «παιδεία» του μαθητή στο εν λόγω μάθημα και συνοδεύονται από το σύμβολο ≈

• Αφηγηματικό περιεχόμενο: Πρόκειται για πράξεις προσώπων και γεγονότα που αποτελούν μια ιστορία.  √

• Αφηγηματική πράξη: Αφορά τον τρόπο,  με τον οποίο παρουσιάζονται τα γεγονότα από τον αφηγητή.  

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΧΡΟΝΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

α. Η χρονική σειρά.  √

Η σειρά με την οποία παρουσιάζει ο αφηγητής τα γεγονότα και η οποία σπάνια ταυτίζεται με τη φυσική τους σειρά. Έτσι, η αφήγηση μπορεί να ξεκινά στη μέση της ιστορίας και ο συγγραφέας να συμπληρώνει το χρόνο όπου προηγήθηκε με ανάδρομες παρεκβάσεις.  Με την παραβίαση της χρονικής σειράς προκύπτουν οι λεγόμενες αναχρονίες,  που διακρίνονται σε:

►αναδρομικές αφηγήσεις (ή αναδρομές flash back) που αναφέρονται σε γεγονότα προγενέστερα από το σημείο της ιστορίας, στο οποίο βρισκόμαστε σε μια δεδομένη στιγμή

► πρόδρομες αφηγήσεις (ή προλήψεις) που αφηγούνται / ανακαλούν εκ των προτέρων γεγονότα, τα οποία θα διαδραματιστούν αργότερα. 

Η χρονική σειρά μπορεί επίσης να είναι:

► γραμμική - ομαλή χρονική σειρά: από την αρχή ως το τέλος της ιστορίας με φυσική σειρά,  διάρκεια και αλληλουχία.

► in medias res: έναρξη της αφήγησης από τη μέση της υπόθεσης.  √

► αντίστροφη (από το τέλος στην αρχή της ιστορίας) ≈

► με εγκιβωτισμούς: η παρεμβολή μιας αφήγησης στο εσωτερικό μιας άλλης

► με παρεκβάσεις:  αναφορά σε άλλο θέμα, άσχετο με την υπόθεση

► με προοικονομία: η προετοιμασία της πλοκής, σύμφωνα με την οικονομία του έργου, δηλαδή η δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων, ώστε όσα θα  ακολουθήσουν να φαίνονται λογικά επακόλουθα των όσων προηγήθηκαν.

► με προσήμανση: ο προϊδεασμός του αναγνώστη με κάποιον υπαινιγμό που αφήνει ο αφηγητής για όσα θα ακολουθήσουν. 

β. Η χρονική διάρκεια. √

1. σκηνή → Όταν ο χρόνος της αφήγησης είναι ίσος με το χρόνο της ιστορίας.  Αποτελεί ισοχρονία. ≈

2. έλλειψη → παράλειψη μερικών χρονικών περιόδων,  ασυνέχεια της αφήγησης,  ασυνέχεια ανάμεσα στην ιστορία και τον αφηγηματικό λόγο (αφηρημένο κενό), π.χ. «κάμποσα χρόνια πέρασαν».  Συνιστά μορφή ανισοχρονίας  που χαρακτηρίζεται από τη μεγαλύτερη δυνατή επιτάχυνση. 

3. περίληψη ή σύνοψη → Σε λίγες φράσεις δίδονται μεγάλα χρονικά διαστήματα (μήνες,  χρόνια) χωρίς ιδιαίτερες λεπτομέρειες.  Αποτελεί μορφή ανισοχρονίας με ρυθμούς επιτάχυνσης λιγότερο γοργούς από αυτούς της έλλειψης. 

4. παύση →  Η αφήγηση συνεχίζεται (με τη μορφή παρεκβάσεων,  σκέψεων ή σχολίων του αφηγητή ή πολύ συχνά περιγραφών), ενώ ο χρόνος της ιστορίας σταματά.  Επομένως, κάποιο τμήμα της αφήγησης αντιστοιχεί σε σχεδόν μηδενική ιστορική διάρκεια.  Άρα η παύση αντιπροσωπεύει τη μεγαλύτερη δυνατή επιβράδυνση.  ≈

ΕΓΚΛΙΣΗ ≈

Σύμφωνα με το Genette, η έγκλιση καλύπτει τους δύο κύριους μηχανισμούς που ρυθμίζουν τη ροή της αφηγηματικής πληροφορίας και τη μέθοδο παρουσίασής της:

1. Την απόσταση → αφορά στη σχέση της ιστορίας με τα υλικά της. 

2. Την προοπτική / εστίαση → απαντά στο ερώτημα «ποιος βλέπει την ιστορία» και επομένως μέσα από ποιου τα μάτια τη μαθαίνει ο αναγνώστης. 

1.  ΑΠΟΣΤΑΣΗ. 

Οι βαθμοί απόδοσης του λόγου προϋποθέτουν και τις σχετικές αποστάσεις ανάμεσα στην ιστορία και την αφήγηση. 

Α. ΑΦΗΓΗΣΗ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ  → Η περιγραφή μη λεκτικών συμβάντων σε λεκτικά.  √

• Η αφήγηση των γεγονότων είναι πάντα αφήγηση.  Η μίμηση είναι επίφαση αφήγησης, καθώς έχουμε περιγραφή μη λεκτικών συμβάντων σε λεκτικά.  √

Β. ΑΦΗΓΗΣΗ ΛΟΓΟΥ. √

α) Ο μιμούμενος / ευθύς λόγος → Η κατά λέξη αναπαραγωγή του διαλόγου των προσώπων από τον αφηγητή χωρίς περικοπές ή αλλοιώσεις. Η πιστή απόδοση του διαλόγου δηλώνεται τυπογραφικά με εισαγωγικά ή παύλες.

β) Ο διηγηματικός λόγος → Ο λόγος του προσώπου ενσωματώνεται  σε εκείνον του αφηγητή και ο αναγνώστης δε μαθαίνει τις ακριβείς λέξεις που «πρόφερε» ο ήρωας αλλά μόνο το περιεχόμενό τους και μάλιστα από το φίλτρο που το έχει περάσει ο αφηγητής, υπερτονίζοντας ή αποσιωπώντας τα σημεία που εκείνος επιθυμεί.

γ) Ο ελεύθερος πλάγιος λόγος → Πρόκειται για συγκεκριμένη τεχνική, η οποία δίνει  στον αφηγητή τη δυνατότητα να μεταφέρει τα λόγια, τις σκέψεις ή τις διαθέσεις ή τα συναισθήματα ενός άλλου προσώπου χωρίς να αλλάξει την τριτοπρόσωπη αφήγηση ούτε το βασικό αφηγηματικό χρόνο (συνήθως παρωχημένο).

2. ΕΣΤΙΑΣΗ √

Πρόκειται για τη διάκριση ανάμεσα σε ποιος βλέπει (ήρωας) και στο ποιος μιλάει (αφηγητής).

α) Αφήγηση  χωρίς εστίαση ή βαθμός εστίασης μηδέν (Αφηγητής>Πρόσωπα).

Ο αφηγητής λέει περισσότερα από όσα γνωρίζει οποιοσδήποτε από τους ήρωες (παντογνώστης αφηγητής).

β) Αφήγηση με εσωτερική εστίαση (Αφηγητής = Πρόσωπα)

Η οπτική γωνία σε αυτήν την περίπτωση είναι περιορισμένη και ανήκει σε έναν από τους ήρωες, ο οποίος περιορίζεται σε ό,τι ξέρει.

• Η εσωτερική εστίαση υποδιαιρείται σε:

α)  σταθερή, όπου το σύνολο της θέασης περνά μόνο από έναν ήρωα

β) μεταβλητή, όπου οι ήρωες που εστιάζουν εναλλάσσονται

γ) πολλαπλή, όπου παρακολουθούμε το ίδιο γεγονός μέσα από τα μάτια πολλών διαφορετικών ηρώων. ≈

γ) Αφήγηση με εξωτερική εστίαση (Αφηγητής<Πρόσωπα)   √

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ

(τα εξετάζουμε μόνον όταν έχουμε δευτερεύουσες αφηγήσεις μέσα στην κύρια αφήγηση).  ≈

α) εξωδιηγητικό → αφορά αφηγήσεις που δεν ανήκουν οργανικά στο κείμενο και συνήθως ασχολούνται με τις συνθήκες διήγησης ή δημιουργίας του (όπως εισαγωγικές αφηγήσεις ή πρόλογοι στις εκδόσεις υποτιθέμενων ξεχασμένων χειρογράφων)

β) ενδοδιηγητικό / διηγητικό → συγκροτείται από τα γεγονότα της κύριας αφήγησης

γ) μεταδιηγητικό / υποδιηγητικό → περιλαμβάνει κάθε δευτερεύουσα αφήγηση, η οποία ενσωματώνεται στην κυρία. 

Ο ΑΦΗΓΗΤΗΣ

(Προσοχή: Ο αφηγητής και ο συγγραφέας είναι δύο διαφορετικά πρόσωπα που δεν  πρέπει να συγχέονται μεταξύ τους).

Ο Gerard Genette ταξινόμησε τους αφηγητές με βάση δύο κριτήρια:

α) Συμμετοχή στην ιστορία που αφηγούνται:

     • ομοδιηγητικοί αφηγητές, που ανθρώπου συμμετέχουν στην ιστορία που   αφηγούνται είτε ως πρωταγωνιστές,  είτε ως αυτόπτες μάρτυρες (π.χ. αυτοβιογραφικές αφηγήσεις.  √

     • ετεροδιηγητικοί αφηγητές, οι οποίοι δε μετέχουν στην ιστορία που  αφηγούνται (π.χ. ο Όμηρος που αφηγείται την ιστορία του Τρωικού πολέμου στην «Ιλιάδα» χωρίς να μετέχει σε αυτήν). √

β) Το αφηγηματικό επίπεδο όπου ανήκουν:

     • εξωδιηγητικοί, που είναι επιφορτισμένοι με την αφήγηση γεγονότων ή πράξεων, τα οποία είναι εξωτερικά σε σχέση με το κείμενο και συνήθως αναφέρονται στις συνθήκες δημιουργίες του (π.χ. όλοι οι πρόλογοι μυθιστορημάτων που υποτίθεται ότι αναπαράγουν ξεχασμένες ή χαμένες επιστολές,  ημερολόγια κ.ά.). ≈

     • ενδοδιηγητικοί, που λαμβάνουν μέρος στην υπόθεση και τα γεγονότα που αφηγούνται συνιστούν μετα-αφήγηση. ≈

Ο Booth διαχωρίζει τους αφηγητές σε:

1. δραματοποιημένους – μη δραματοποιημένους: Οι πρώτοι συμμετέχουν στην αναπαράσταση γεγονότων,  εμφανίζονται δηλαδή ως πρόσωπα της ιστορίας που αφηγούνται αντίθετα, οι δεύτεροι δε μετέχουν στην αναπαράσταση των γεγονότων και εμφανίζονται ως απλές φωνές (ακόμη οι δραματοποιημένοι αφηγητές μπορούν να διακριθούν σε παρατηρητές και σε δρώντες,  ανάλογα με το αν συμμετέχουν στην ιστορία ως απλοί μάρτυρες ή ως δρώντα πρόσωπα) √

2. αυτοσυνειδητοποιημένους και μη συνειδητοποιημένους: οι πρώτοι έχουν πλήρη συνείδηση του γεγονότος ότι αφηγούνται μια ιστορία,  ενώ οι δεύτεροι όχι. ≈

3. προνομιακούς και περιορισμένους: ανάλογα με το αν έχουν βαθιά ή επιφανειακή γνώση των γεγονότων που αφηγούνται (π.χ. αν ο αφηγητής είναι ένα μικρό παιδί,  είναι λογικό να έχει περιορισμένες δυνατότητες κατανόησης σε σχέση με τα γεγονότα που αφηγείται). ≈

4. αξιόπιστους και αναξιόπιστους: ο αναγνώστης μπορεί να εμπιστευτεί τα λεγόμενα και τις κρίσεις των πρώτων,  όχι όμως και των δεύτερων,  που ενδέχεται κάποια στιγμή να διορθώσουν οι ίδιοι τον εαυτό τους,  είτε να διορθωθούν από έναν άλλον αφηγητή. ≈

ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ Κ.Ν.Λ. Γ' ΛΥΚ.-ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

Λ Ο Γ Ο Τ Ε Χ Ν Ι Α Θ Ε Ω Ρ Η Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Γ ΄ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ

και το κεί

– ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ: Τα ποιήματα χαρακτηρίζονται από αυτοαναφορικότητα. Η ποίηση, δηλαδή, στρέφεται στον ίδιο της τον εαυτόμενο αναπαριστά τη διαδικασία της δημιουργίας του ή αναφέρεται στις συνθήκες ύπαρξής του.

Καβάφης

– Βασικά χαρακτηριστικά της ποίησης του.

•

Σημαίνουσα θέση της ιστορίας / ιδιαίτερα της ελληνιστικής περιόδου.

•

Γλώσσα → Κράμα δημοτικής και καθαρεύουσας, ιδιότυπες λέξεις, προσωπική γραφή.

•

Θεατρικός χαρακτήρας → Δημιουργία κατάλληλης ατμόσφαιρας / σκηνικού όπου εκτυλίσσεται το δράμα

•

Υποβλητικότητα.

•

Οξύτατη ειρωνεία ιδιαίτερα προς τη ματαιοδοξία. • Στοχαστικό ύφος • Πεζολογικός τόνος • Λυρικό στοιχείο.

1.

ΚΑΙΣΑΡΙΩΝ

Θέ

μα: Η ποίηση εμφανίζεται ως επανορθωτική της ιστορικής αδικίας.

•

Ο ποιητής αναγνώστης → Αφορμή της ποιητικής έμπνευσης → η ασήμαντη μνεία.

•

ιστορικά ονό

Αντίθεση ανάμεσα στο ασήμαντο ιστορικό πρόσωπο που αναδεικνύεται ως ιδεώδης ποιητική μορφή και στα ηχηράματα που προκαλούν την ποιητική αδιαφορία.

•

Η συμβολική χρήση των προσώπων ( Καισαρίων, Πτολεμαίοι, Κλεοπάτρες).

•

Διαφορά ύφους ανάμεσα στην α΄ και γ΄ στροφή → α΄ στρ. πεζολογικός τόνος, γ΄ στρ. ένθερμος λυρισμός.

•

Ανεύρεση στοιχείων που κατατάσσουν το ποίημα στην ιστορική/ φιλοσοφική / ηδονική περιοχή.

•

Η ενεργητική, συνειδητή στάση του ποιητή κατά τη διαδικασία της έμπνευσης.

2.

ΔΑΡΕΙΟΣ

Θέ

μα: Το δίλημμα σχετικά με την προσαρμογή του ποιητή στις επιταγές της εκάστοτε εξουσίας.

•

Διπλή λειτουργία του τίτλου → α) τίτλος ποιήματος Καβάφη β)ιστορικό πρόσωπο.

•

Ο ποιητής Φερνάζης και ο υπηρέτης → φανταστικά πρόσωπα / Το ιστορικοπολιτικό πλαίσιο → πραγματικό.

•

την αλήθεια αλλά την προσωπική προβολή και ανάδειξη

Το δίλημμα του Φερνάζη και η λύση → χαρακτηριστική της ηθικής στάσης και των επιδιώξεων του(η ποίηση δεν υπηρετεί).

•

λόγος

Εναλλαγή φωνών → Φερνάζη και υποτιθέμενου αφηγητή που δρα ως παντογνώστης. / Ευθύς λόγος και ελεύθερος πλάγιος.

•

Έντονη ειρωνεία ιδιαίτερα από τον υποτιθέμενο αφηγητή προς το Φερνάζη / λόγιες λέξεις.

3.

ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΙΑΣΩΝΟΣ ΚΛΕΑΝΔΡΟΥ ΠΟΙΗΤΟΥ ΕΝ ΚΟΜΜΑΓΗΝΗ 495 Μ.Χ

Θέ

μα: Η ποίηση ως αντίδοτο κατά της φθοράς που επιφέρει ο χρόνος.

•

Ο εκτενής τίτλος με καθορισμό των στοιχείων που τον απαρτίζουν.

•

πρόβλη

Το ποίημα αποτελεί εσωτερικό μονόλογο που αποδίδει τη συναισθηματική κατάσταση του ποιητή σχετικά με τομα.

•

Το ποιητικό προσωπείο συνεισφέρει στην αποστασιοποίηση από το προσωπικό πρόβλημα και αποδίδει καθολικότητα.

•

Επίκληση στην ποίηση / Ρόλος της ποίησης → πρόσκαιρη διαφυγή.

•

φρικτή πληγή από

Σχήματα λόγου / εκφραστικά μέσα (προσωποποιήσεις, μεταφορές, σχήμα υπαλλαγής → πληγή από φρικτό μαχαίρι αντίμαχαίρι, σχήμα χιαστό,χήμα υπερβατό → νάρκης του άλγους δοκιμές).

4.

ΠΟΙΗΣΗ 1948

Εγγονόπουλος

- Βασικά χαρακτηριστικά της ποίησης του.

•

Επιρροή από το κίνημα του υπερρεαλισμού.

•

Τα ποιήματά του διαθέτουν χιούμορ, ταυτόχρονα όμως πικρία • Λόγος απλός / λιτός / καθημερινός.

Θε

ματικός πυρήνας του ποιήματος:

Ο Ν

και ο σπαραγ

επιταγές της πραγ

εποχή και την τέχνη του λόγω των τραγικών συνθηκών της ε

. Εγγονόπουλος γράφει το ποίημα αυτό το 1948 στην κορύφωση του εμφυλίου πολέμου, εποχή όπου κυριαρχεί ο θάνατοςμός. Το ποίημα αναφέρεται στο χρέος των ποιητών και των πνευματικών ανθρώπων, γενικότερα, απέναντι στιςματικότητας. Ο Εγγονόπουλος εκφράζει την αδυναμία του να ανταποκριθεί στο χρέος του απέναντι στηνμφύλιας διαμάχης.

•

Μορφή → Λόγος τεμαχισμένος (σχεδόν συλλαβικός) α) λόγω υπερρεαλιστικής επιρροής β) σπαραγμένος από την εποχή

•

ψυχικός πόνος

«εποχή του εμφυλίου σπαραγμού» → χρονική τοποθέτηση, ιδιαίτερο νοηματικό βάρος α) κατασπάραξη αλλήλων, β) βαθύς, συντριβή.

•

τη θέση της ανά

Ο ρόλος της παρομοίωσης «ως αν να γραφόταν…αγγελτηρίων θανάτου» → τραγικότητα εμφυλίου → η ποίηση αναζητάμεσα στο θάνατο.

•

ακό

Ο ρόλος της παρένθεσης (και πότε – άλλωστε- δεν ήσαν) → Αναφορά στο σταθερό τόνο απαισιοδοξίας στην ποίησή τουμα και έξω από το χρονικό πλαίσιο του εμφυλίου.

•

παραστατικά την αίσθηση της τραγικότητας

«τόσο λίγα» → στάση ποιητή → Η ποιητική δημιουργία αναστέλλεται λόγω της εποχής → η σιωπή αποδίδει πιο.

5.

ΣΤΟΝ ΝΙΚΟ Ε…… 1949

Αναγνωστάκης

- Βασικά χαρακτηριστικά της ποίησης του.

•

ειρωνεία

Η ποίηση του είναι έντονα πολιτική • Χαρακτήρας εξομολογητικός, επεξεργάζεται ποιητικά μνήμες και βιώματα • Η.

•

καθη

Ο τόνος της ποίησής του είναι απαισιόδοξος, αιχμηρός και διδακτικός • Η κυριολεξία, η ακριβολογία, η χρήση τουμερινού λεξιλογίου.

Θε

ματικός πυρήνας του ποιήματος:

Ο ποιητής αντι

μέτωπος με το χρέος του → να καταγγέλλει, να προβληματίζει και να αφυπνίζει την κοινή γνώμη.

•

Το ποίημα δομείται πάνω σε τέσσερα ουσιαστικά (φίλοι, φωνές, ερείπια, εφιάλτες).

•

πικρό

Παραστατικότητα → κλίμα απόγνωσης, φρίκης, θανάτου, εφιαλτικών εικόνων καταστροφής αλλά σε τόνο χαμηλό και.

•

Ρόλος παρομοίωσης «Σαν τρυπημένες σάπιες σημαίες» → χρεοκοπία των ιδανικών.

•

Καταληκτήριος στίχος σε παρένθεση → Η φωνή του ποιητή → Ο κοινωνικός ρόλος που καλείται να διαδραματίσει.

Σύγκριση των δύο ποιη

Ο τίτλος

μάτων/ Ποιητικός διάλογος γύρω από τη σχέση της ποίησης με την ιστορική πραγματικότητα(Στον Νίκο Ε.), η χρονολογία έκδοσής του (1949), ο ακρωτηριασμένος λόγος και το θεματικό κέντρο του ποιήματος

(

εμφύλιος πόλεμος) συνηγορούν στη διαπίστωση ότι το ποίημα απευθύνεται στο Ν. Εγγονόπουλο.

Ως προς τη

μορφή:

•

ο λόγος είναι τεμαχισμένος, η διατύπωση ελλειπτική, ενώ χαρακτηρίζεται από λιτότητα εκφραστικών μέσων

•

ο στίχος είναι ανισοσύλλαβος και ανομοιοκατάληκτος

•

η στίξη είναι σχεδόν απούσα • δίνονται φράσεις – στίχοι σε παρενθέσεις.

Ως προς το περιεχό

μενο:

•

περιόδους

και τα δύο ποιήματα πραγματεύονται το ίδιο θέμα: το χρέος της ποίησης και του ποιητή σε δύσκολες και αιματηρές.

•

κυριαρχούν σε εποχή ε

ο χρονικός πυρήνας είναι ο εμφύλιος πόλεμος και ο θεματικός τους πυρήνας η φρίκη, ο θάνατος και ο σπαραγμός πουμφύλιας διαμάχης.

Μελετώντας συγκριτικά τα δύο ποιή

ματα διαπιστώνουμε ότι η διαφοροποίησή τους έγκειται σε κάποια νοηματικά στοιχεία:

•

ο Εγγονόπουλος αναφέρεται υπαινικτικά στον εμφύλιο και στο κλίμα του με την επιλογή συγκεκριμένων λέξεων

(

παράθεση οπτικοακουστικών εικόνων

εμφύλιου σπαραγμού, αγγελτήρια θανάτου), ο Αναγνωστάκης παρουσιάζει παραστατικά την εφιαλτική εποχή με την.

•

ποιητή απέναντι στη ζοφερή πραγ

και τη χώρα προβάλλει ως περιττή πολυτέλεια

λειτουργίας της ποίησης

ποιητή είναι να καταγράψει ποιητικά και να καταγγείλει τη ζοφερή πραγ

ντοκου

η σημαντικότερη διαφορά, όμως, έγκειται στη θέση τους για τη στάση του πνευματικού yθ zανθρώπου και ειδικότερα τουματικότητα. Ο Εγγονόπουλος υποστηρίζει ότι η ποίηση σε στιγμές τραγικές για το λαό, είναι μάταιη. Γι’ αυτό και ο ίδιος λαμβάνει απόφαση για ακύρωση της, για σιωπηρή αποχή από τα τραγικά δρώμενα. Ο Αναγνωστάκης αντίθετα θεωρεί ότι χρέος τουματικότητα, να αφήσει δηλαδή ένα αδιάψευστομέντο της τραγικής εποχής.

6.

Πολυδούρη

ΜΟΝΟ ΓΙΑΤΙ Μ’ ΑΓΑΠΗΣΕΣ Μ. Πολυδούρη– Βασικά χαρακτηριστικά της ποίησής της.

•

γλώσσα

Ανήκει στη νεορομαντική σχολή • Κατευθείαν μεταγραφή των γεγονότων του συναισθηματικού της κόσμου σε ποιητικήμε όλες εις υπερβολές και εξιδανικεύσεις που υπαγόρευε η ρομαντική της φύση.

•

στη φθορά

Έντονος, γνήσιος λυρισμός • Την ποίησή της διακρίνει η μελαγχολική διάθεση και τα θέματά της αφορούν στον έρωτα, στο θάνατο.

Θε

ματικό κέντρο του ποιήματος: Τυπικό δείγμα ακραιφνούς λυρισμού, η ποίηση υπάρχει μόνο σε αναφορά με τον άλλο

•

οποίο απευθύνεται στην πραγ

της έκφρασης

Χρήση β΄ ενικού προσώπου → Το κίνητρο και ο στόχος του τραγουδιού αποτελεί το ερωτικό αντικείμενο (Εσύ) προς τοματικότητα όμως το λυρικό εγώ απευθύνεται στον ίδιο του τον εαυτό και καταξιώνεται μέσω.

•

Μορφή: πέντε πεντάστιχες στροφικές ενότητες. Ορισμός ως τραγούδι και όχι ως ποίημα συνάδει με την μορφή → ιαμβικό

μ

έτρο, εναλλαγή δωδεκασύλλαβων και επτασύλλαβων στίχων, επαναλήψεις, ομοιοκαταληξίες).

•

Χρόνος: Αόριστος → Αίσθημα που υπήρξε στο παρελθόν, καθορίζει όμως και το παρόν → ομορφαίνει ακόμα τη ζωή της.

•

Ρόλος επανάληψης → Η επανάληψη στηρίζει την ποιητική σύνθεση, προσδίδει στη στροφή και στο ποίημα συνεκτικότητα,

συ

μβάλλει στη μουσικότητα, ακούγεται ως τραγούδι.

•

Αιτία μελαγχολίας → Η απουσία του ερωτικού της συντρόφου «ωραίε, που βασίλεψες» καθιστά τη ζωή της «άχαρη,

ανεκπλήρωτη

».ΟΜΑΔΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ «ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ»